Mastocytoom bij honden.

Mastocytomen, ook wel mastceltumoren genoemd, komen vaak voor bij honden.
Mastcellen zijn ontstekingscellen en zijn overal in het lichaam in kleine aantallen aanwezig.
Ze zijn met kleine blaasjes (granulae) gevuld waarin stoffen zitten die een rol spelen bij ontsteking.
Eén van deze stoffen is histamine.
Als de mastcel de blaasjes leegt komt onder meer histamine vrij, hetgeen zwelling en roodheid veroorzaakt.

Mastocytomen worden het vaakst gezien als huidtumoren.
Ook in de buikholte komen ze af en toe voor en dan met name in milt en lever.
In principe kunnen ze op iedere locatie optreden (mestcellen zitten immers overal in het lichaam).

Mastocytomen in de huid vertonen zich meestal als zachte niet pijnlijke dikten in of onder de huid.
Ze kunnen dan ook makkelijk worden verward met vetbulten (lipomen).
Ook kunnen ze lijken op zachte bindweefseltumoren.
Het is belangrijk om iedere dikte in en onder de huid met een naald aan te prikken.
De opgezogen cellen worden op een glaasje uitgestreken en gekleurd om vast te stellen wat de aard van de dikte is.
Deze methode heet cytologie.
De groeisnelheid van mastocytomen is extreem variabel, soms heel traag (jaren), soms zeer snel (weken).
Laat u dus niet geruststellen door een langzaam groeiende zachte dikte!!
Soms gaat de overliggende huid kapot en ontstaat een zwerende wond of treedt oedeem op tgv. de histamine en soms komt er uit de wond slijmerige vloeistof.


Mestcellen onder de microscoop: ronde cellen gevuld met
paars gekleurde korrels. De donuts eromheen zijn rode bloedcellen.

Indien met cytologie de diagnose mastocytoom is gesteld moet worden gekeken of de tumor nog te verwijderen is.
Mastocytomen groeien namelijk met lange onzichtbare uitlopers in de omgeving.
Er moet dan ook 3cm om de tumor heen (en ruim er onderdoor) worden gesneden om hem geheel te verwijderen.
Bijvoorbeeld op de kop of aan de poten is dit veelal niet mogelijk.
Alvorens tot operatie over te gaan moet de hond goed worden onderzocht op andere mastocytomen en moeten daarom de huid, de lymfeknopen en de buik goed worden bevoeld.
Dit om vast te stellen of er aanwijzingen zijn voor uitzaaiingen en om onnodig opereren zoveel mogelijk te vermijden.
Bij twijfel is verwijzen naar een oncoloog (tumorspecialist) zinvol.
Hiervoor is de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht zeer geschikt.
De meeste mastocytomen zijn slecht gevoelig voor chemotherapie.
Chirurgisch verwijderen is dus de belangrijkste manier van behandelen.

Na verwijdering moet de tumor altijd alsnog worden opgestuurd voor histologisch onderzoek.
Dit onderzoek moet twee vragen beantwoorden namelijk;
1. is de tumor volledig verwijderd?
2. wat is de mate van kwaadaardigheid en dus de kans op uitzaaingen?
Er worden 3 categorieen onderscheiden: graad 1, 2 en 3.
Graad 1 is de minst kwaadaardige en zaait zelden uit, graad 3 zaait het snelst uit en is dus het kwaadaardigst.
De gradatie is helaas niet dmv. cytologie te onderscheiden.

Hieronder enkele voorbeelden van mestceltumoren en een korte beschrijving van het ziekteverloop van de patient.
Let op: vaak gaat het om onderhuidse of vrij vlakke dikten in de huid, deze zijn echter zeer moeilijk op foto vast te leggen.
De getoonde tumoren zijn wat meer bijzondere gevallen.

Golden Retriever teefje Laika, 11 jaar met mastocytoom onder de bovenlip.


De hond, Laika, liggend op de rug onder narcose.
In het midden een mastocytoom, gelegen onder de bovenlip in de mondholte.
Na overleg met eigenaar besloten chirurgie te proberen,
hoewel 3cm afstand houden niet haalbaar is op deze plaats.


Het resultaat na verwijderen van de dikte.
De lip is wel wat scheef, dit is echter na een half jaar vanzelf weg getrokken.
De uitslag van de opgestuurde dikte luidde: Mastocytoom graad 1, waarschijnlijk onvolledig verwijderd.
Dit mastocytoom behoorde dus tot de "beste categorie".
Ondanks de uitslag is deze tumor niet teruggekeerd en heeft de hond nog 1,5 jaar geleefd.

Amerikaanse Staffordshire Terrier, Dyna, 5 jaar, mastocytoom in 3e ooglid.


Dit teefje van 5 jaar had wat zwelling van haar derde ooglid.
Ze had er geen pijn aan en er was geen pusproductie.
Omdat antibiotica tabletten en zalf en druppels met corticoiden geen effect
hadden werd het derde ooglid onder een roesje aangeprikt en werd cytologie gedaan.
Hieruit bleek dat het om een mastocytoom ging.


Hier is de zwelling goed te zien.
Deze zwelling lijkt overigens erg op een Cherry Eye, dwz. een vergrote traanklier achter het derde ooglid.

Een dikke rose schijf achter het derde ooglid.


Het derde ooglid werd zo diep mogelijk uit de oogkas geknipt.
Het bloeden stopte vanzelf en er werd niet gehecht (kon ook niet).
Het ooglid werd opgestuurd en de uitslag luidde: Mastocytoom graad 2, lijkt volledig verwijderd.
Nu, 1 jaar en 3 maanden later, zijn er gelukkig geen klachten.

Een Dobermann teef Laika van 8 jaar oud, mastocytoom rechter achterpoot.


Deze dikte gelocaliseerd tpv. de rechter knie is ook een mastocytoom.

Hier een close up van de tumor, er is sprake van een grote zweer.
De tumor groeit door de huid heen waardoor een niet genezende wond ontstaat.
Na zo ruim mogelijk omsnijden en opsturen bleek het een mastocytoom graad 2 krap verwijderd.
Krap verwijderd betekent dat in het opgestuurde weefsel mastcellen tot vlakbij de snijrand zijn gezien.
Als tumorcellen tot aan de rand zijn gezien luidt de uitslag onvolledig verwijderd.
Tumorcellen zijn dan ook nog in het lichaam achtergebleven en hergroei valt te verwachten.

De tumor groeide niet terug op de knie, was dus wel volledig verwijderd.
Echter reeds 2 maanden later was er in de liesregio een dikte van 15cm ontstaan.
Ook hiervan werd cytologie gedaan en het bleek een uitzaaing van de mestceltumor te zijn.
Eén maand later waren beide achterpoten oedemateus en was de hele buikwand enorm gezwollen.
Toen moest Laika inslapen.

Boxer reu Quint, 1 jaar mastocytomen graad 3.
Worst case scenario.

Een Boxerreu kwam op het spreekuur met de klacht kokhalzen sinds 3 dagen.
De eetlust was redelijk en hij was niet echt sloom.
Bovendien waren er twee snelgroeiende dikten aanwezig van enkele centimeters ter
plaatse van de linker hals en bovenop de voorhuid. Deze verspreidden een penetrante geur.

De ademhaling was versneld en de keel was gevoelig.
Bij op de keel drukken trad direct kokhalzen op.
Bij beluisteren van de borstkas waren de ademgeluiden afwijkend.
Verder lichamelijk onderzoek was normaal.

Er werd cytologie naar Utrecht gestuurd van beide dikten. De uistag luidde; verdacht van mastocytoom.
Om meer zekerheid te verkrijgen werd besloten onder een lichte narcose een rontgenfoto van de bortskas te maken en biopten (stukje weefsel verwijderen) van de twee dikten te nemen.

De rontgenfoto liet boven en rondom het hart grote dikten zien.
Dit beeld past bij tumoren tpv. de splitsing van de luchtpijp.


Een zwerende dikte in de linker hals, omgeklapt oor links boven.
Twee hechtingen tpv. de bioptplaats.

Eenzelfde type dikte bovenop de voorhuid.

De biopten werden met spoed bij de afdeling Veterinaire Pathologie in Utrecht bekeken.
De uitslag van de biopten was zoals verwacht erg ongunstig:
Mastocytomen graad 3 dus zeer kwaadaardig.
Slechts 4 dagen later was de hond zo verslechterd dat hij geeuthanaseerd moest worden.
Dit na een ziekteduur van slechts 9 dagen!

Helaas is het dus zo dat snel op consult komen niet altijd levensreddend is.
Veel vaker is het gelukkig zo dat het onderzoeken en verwijderen van dikten heel nuttig is.

De veel gehoorde zin
"hij heeft er geen last van"
kan worden aangevuld met de opmerking
"als hij er last van krijgt is het meestal te laat"

Met dank aan de afdeling Veterinaire Pathologie voor hun deskundigheid en enthousiasme.
Pieter Haringsma

Naar boven